Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
AthenianObserver
INFORMATOR POLONII GRECKIEJ NEWS OF POLISH COMMUNITY IN GREECE ΔΕΛΤΙΟ ΠΟΛΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ
AthenianObserver PHILOMATHES & PHILOTECHNES SIDE

Rafael: Szkoła Ateńska, malowidło ścienne w Pałacu watykańskim (1509-1510)

Szkoła Ateńska


 Grabarka – prawosławna góra tysięcy krzyży

Na świętej górze Grabarka byłem dwukrotnie. Pierwszy raz w latach osiemdziesiątych, drugi w tym roku. Trzydzieści lat temu pojechałem tam w towarzystwie znanego fotografika holenderskiego Jana van Vena, który koniecznie chciał zobaczyć to miejsce i zrobić serię zdjęć. W tym roku byłem tam, na początki sierpnia, pierwszy raz po wieloletniej przerwie.

 Grabarka - cerkiewGrabarka - portal

Grabarka to największe dziś miejsce kultu wyznawców prawosławia w Polsce, położone w województwie podlaskim, 12 km od Siemiatycz, w pobliżu wsi o tej samej nazwie. Są tam: założony w roku 1947 klasztor żeński świętych Marty i Marii oraz trzy cerkwie (Przemienienia Pańskiego, Ikony Matki Bożej Wszystkich Strapionych oraz Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy). Główna cerkiew klasztorna Przemienienia Pańskiego jest jednocześnie świątynią parafialną. Na terenie klasztornym znajduje się również cmentarz.

Według starej legendy mieszkaniec Siemiatycz …dostąpił podczas epidemii cholery boskiego objawienia. Tajemniczy głos z nieba powiedział mu, że jedyną drogą ratunku od tej choroby jest pielgrzymka z krzyżem na pobliską górę Grabarkę. Mężczyzna poinformował o wydarzeniu swojego proboszcza, ks. Pawła Smoleńskiego. Ten uznał to za objawienie boże i zaprowadził swoich ludzi na górę, spod której wypływał strumień. Pielgrzymów, którzy napili się wody ze strumienia, choroba ominęła. Ponadto nikt więcej nie zmarł w okolicy na cholerę.

Badania historyczne wskazują, że pierwszy ośrodek kultu na Grabarce powstał na początku XVIII wieku, jako sanktuarium greckokatolickie. Według zachowanych relacji …w lipcu 1710, w pobliskich Siemiatyczach, wybuchła epidemia cholery. Spowodowała ona panikę wśród mieszkańców miasta. W związku z tym wydarzeniem należy wiązać fakt powstania w Grabarce kaplicy i ośrodka kultowego, którego inicjatorem był unicki metropolita kijowski i opat supraski Leon Kiszka. Poświadcza to dokument z 1 lipca 1717, w którym biskup zgodził się na odprawianie nabożeństw w kaplicy na Świętej Górze.

Kult przemienienia Pańskiego rozwinął znacznie, w roku 1763, biskup Felicjan Filip Wołodkowicz. Ponad dwadzieścia lat później, w roku 1789, w związku ze staraniami biskupa włodzimierskiego i brzeskiego Symeona Młockiego, papież Pius VI nadał 15-letni odpust dla pielgrzymów odwiedzających Grabarkę.

Grabarka - pielgrzymiGrabarka - pielgrzymi

Zasadnicze zmiany w greckokatolickim sanktuarium nastąpiły dopiero kilkanaście lat po rozbiorach. W 1807 r., po zawarciu traktatu pokojowego w Tylży, ziemie, na których znajdowała się m.in. Grabarka zostały przyłączone do Rosji. Niedługo potem, w 1839 r., Mikołaj I wydał dekret likwidujący kościół unicki w Cesarstwie Rosyjskim. Niemniej przez kilka jeszcze lat w grabarskiej cerkwi odprawiano nabożeństwa dla ludności unickiej, a ponadto, co roku 6. sierpnia przybywali tam liczni pątnicy. Dopiero w połowie XIX w. cerkiew w Grabarce stała się praktycznie świątynią prawosławną.

Cerkiew służyła prawosławnym wiernym również po I wojnie światowej. Nie zamknięto jej w czasie akcji rewindykacji dawnych świątyń katolickich. Przez cały okres międzywojenny, kilka razy w roku, odprawiano w niej nabożeństwa dla licznie przybywających tam pielgrzymów.

Po II wojnie światowej, w 1947 r., powstał pomysł założenia tam klasztoru żeńskiego, na co przystał ówczesny arcybiskup prawosławny Tymoteusz. Uroczyste otwarcie klasztoru pod wezwaniem św. Marty i Marii nastąpiło 27 listopada 1947 r. Życie tamtejszych sióstr oparte zostało na regule św. Bazylego Wielkiego i św. Teodora Studyty – twórców chrześcijańskiego monastycyzmu.

Tablica

Początki życia klasztornego były bardzo ciężkie. Z powodu braku pomieszczeń zakonnice nocowały w dzwonnicy starej cerkwi. Dopiero kilka lat później wybudowano dla nich prowizoryczny drewniany dom zakonny, służący dzisiaj, jako Dom Pielgrzyma.         Kolejny etap rozbudowy ośrodka przypadł na 1956 r. Wzniesiono wówczas i poświęcono, drugą cerkiew, pod wezwaniem Ikony Matki Bożej Wszystkich Strapionych, z przylegającymi do niej celami zakonnymi. Powstał też dom dla księży, sprawujących posługę na Grabarce

Pod koniec lat sześćdziesiątych przeprowadzono gruntowny remont cerkwi pw. Przemienienia Pańskiego. Wnętrze świątyni otrzymało nowy wystrój, nawiązujący do tradycyjnego. Autorem był Adam Stalony-Dobrzański oraz Jerzy Nowosielski, profesorowie krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

W lipcu 1990 r., cerkiew Przemienienia Pańskiego została niemal zupełnie spalona. Ocalał jedynie ewangeliarz i dwie ikony – św. Mikołaja i Zbawiciela. Niemal od razu przystąpiono do jej odbudowy. Dzięki licznym ofiarom wiernych i pomocy rządu polskiego, już w maju 1998 r., dokonano konsekracji nowo odbudowanej świątyni. Uroczystościom ponownego poświęcenia cerkwi przewodniczył zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (PAKP) abp Sawa - metropolita warszawski i całej Polski.

W sierpniu 2000 r., na świętej górze Grabarce odbyła się jubileuszowa uroczystość. Wierni pod przewodnictwem abp Sawy, w obecności przedstawicieli episkopatu PAKP, biskupów z Portugalii i mnichów z góry Athos, którzy przybyli tam z kopią cudownej Iwerskiej Ikony Matki Bożej. Rok później przebywał na Grabarce patriarcha Aleksandrii i całej Afryki - Piotr VII, który uczestniczył w uroczystościach Przemienienia Pańskiego. W 2012 r., w dniach 18-19 sierpnia, uroczystościom Przemienienia Pańskiego przewodniczył zwierzchnik Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, patriarcha Moskwy i całej Rusi Cyryl I.

 Święta IkonaŚwięta Ikona

Dziś święta góra Grabarka to miejsce corocznych pielgrzymek wiernych oraz radosnych spotkań młodzieży. Jest także domem dla mieszkających tam sióstr żeńskiego klasztoru św. Marty i Marii, w którym od ponad sześćdziesięciu lat nieustannie płonie ogień modlitwy, skłaniający do wewnętrznej przemiany. Tam człowiek pragnie stać się lepszym, odczuwa potrzebę otrzymania Bożej Łaski, opieki i miłosierdzia.

  RóżańceKrzyżeKrzyż

Wierni przychodzą tam z konkretnymi prośbami oraz intencjami. Przynoszą też ze sobą krzyże, które po modlitwie wkopują w ziemię. Są też krzyże dziękczynne, stawiane, jako wota, po spełnieniu się modlitw w konkretnych intencjach. Święta góra Grabarka to także miejsce spotkań ekumenicznych. Wśród licznie odwiedzających ją pielgrzymów, obok wiernych prawosławnych, spotyka się tam coraz częściej i katolików, a pośród nich także duchownych, co napawa nadzieją i optymizmem na najbliższą przyszłość.

dr Leszek Wątróbski
Ośrodek Studiów i Badań Polonijnych US
(zdjęcia autora)


 
Góra



AthenianObserver Copyright © 11.11.11. MMN. All rights reserved Document made with KompoZer